Lummen kiest voor beton, niet voor mensen

Factuur stijgt voor Lummenaren: Team 3560 hekelt meerjarenplan

Het meerjarenplan 2026–2031 van de gemeente Lummen is het resultaat van veel werk achter de schermen. Achter dit plan zit de inzet van verschillende gemeentelijke diensten en medewerkers. Dat mogen we niet vergeten, en dat verdient een duidelijk compliment.

Het plan bevat bovendien positieve elementen. Er zijn inspanningen om de financiële gezondheid te bewaken, er wordt geïnvesteerd in infrastructuur en er zijn stappen richting duurzaamheid. Ook vanuit de oppositie erkennen we dat.

Maar onze rol is om verder te kijken dan de cijfers alleen. Niet alleen of alles klopt op papier, maar vooral hoe keuzes worden gemaakt, wie er de gevolgen van voelt en of er een duidelijke richting is voor de toekomst. En precies daar stellen wij vragen bij.

Zware investeringen, weinig balans

De gemeente plant tussen 2026 en 2031 meer dan 26,5 miljoen euro aan investeringen. Daartegenover staat slechts 2,7 miljoen euro aan inkomsten om die investeringen mee te betalen. Dat betekent dat bijna alles uit de eigen gemeentekas moet komen.

Bovendien worden veel van die uitgaven in enkele jaren samengebracht. In 2028 alleen al staat er meer dan 5,5 miljoen euro gepland. Als projecten vertraging oplopen, duurder uitvallen of subsidies wegvallen, kan dat snel wegen op de financiële ruimte van de gemeente.

Investeren in wegen, rioleringen en fietsinfrastructuur is nodig. Wegen en leidingen verouderen en veilige mobiliteit blijft belangrijk.
Maar tegelijk staat Lummen voor andere grote uitdagingen, zoals een groeiend aantal ouderen die langer zorg nodig hebben, betaalbaar wonen en welzijn.

Toch gaat meer dan de helft van het geld dat Lummen investeert naar wegen, rioleringen, fietspaden en gebouwen. Daardoor blijft er minder ruimte over voor investeringen die rechtstreeks het verschil maken voor mensen: zorg, welzijn, verenigingen en ondersteuning voor wie het moeilijker heeft.

Hierdoor verschuift het zwaartepunt: “Veel beton, weinig mens.”

Een buffer die snel slinkt

Lummen start deze legislatuur met een stevige financiële buffer. Dat geeft op het eerste gezicht wat ademruimte.
Maar die buffer wordt snel kleiner.

In 2026 heeft de gemeente nog ongeveer 11 miljoen euro achter de hand. Tegen 2031 blijft daar nog 3,87 miljoen euro van over. In zes jaar tijd verdwijnt dus meer dan de helft van die reserve.

Wat vooral opvalt, is dat de gemeente elk jaar meer uitgeeft dan er binnenkomt. Het verschil wordt telkens bijgepast met geld uit die buffer. Zo wordt de financiële reserve jaar na jaar aangesproken om de werking en de investeringen te blijven betalen.

“We bouwen vandaag met de spaarpot van gisteren, maar waar is de buffer van morgen?”

Dalende schuld, maar tegen welke prijs?

De schuld van de gemeente daalt de komende jaren van 27,8 miljoen euro naar 19,8 miljoen euro. Omgerekend per inwoner gaat het van ongeveer 1.814 euro naar 1.290 euro. Dat klinkt positief, en voorzichtig omgaan met schulden is belangrijk.

Maar die daling betekent niet automatisch dat er meer financiële ruimte is. Ze komt vooral tot stand doordat de gemeente eigen reserves gebruikt om uitgaven te betalen, niet omdat er elk jaar vanzelf meer geld binnenkomt.

Tegelijk worden steeds meer kosten doorgerekend naar inwoners. Gezinnen, senioren, verenigingen en mensen die gebruikmaken van kinderopvang, sportinfrastructuur of andere gemeentelijke diensten betalen meer.

“Een dalende schuld die betaald wordt met stijgende facturen is geen overwinning, het is een verschuiving.”

De realiteit voor Lummenaren

Los van cijfers en tabellen is er vooral de dagelijkse realiteit voor mensen in Lummen. Voor hen telt wat ze elke maand betalen. En die kosten gaan omhoog.

Dat merken inwoners op verschillende manieren:

dienstverlening aan de balie wordt duurder
buitenschoolse kinderopvang kost meer
huren van zalen en sportinfrastructuur wordt prijziger
de tussenkomst in de huisvuilfactuur verdwijnt
ook het woonzorgcentrum werd aanzienlijk duurder

Het is logisch dat investeringen geld kosten. Maar de belangrijke vraag is: wie betaalt die rekening vandaag?

“Dit plan is netjes in balans omdat de rekening verschuift: van de gemeente naar gezinnen, verenigingen, senioren en kwetsbare groepen.”

De realiteit voor Lummenaren

Cijfers in evenwicht houden is belangrijk, maar dat alleen is niet genoeg. Een meerjarenplan moet ook duidelijk maken waar een gemeente naartoe wil.

In dit plan worden grote uitdagingen genoemd, zoals een groeiend aantal ouderen, wonen, mobiliteit en klimaat, maar het blijft onduidelijk hoe Lummen die op langere termijn wil aanpakken.

Tijdens de bespreking van het meerjarenplan stelden we bij verschillende thema’s vragen om meer uitleg. Vaak kregen we te horen dat het beleid nog verder moet worden uitgewerkt. Dat maakt duidelijk dat er vandaag nog geen helder beeld is van welke keuzes gemaakt worden en waarom.

Ook binnen verschillende beleidsdomeinen ontbreekt daardoor een duidelijke lijn:

grote infrastructuurprojecten zonder duidelijk verhaal over het doel
goede economische cijfers, maar weinig extra steun voor lokaal ondernemerschap
inspraakmomenten, terwijl inwoners vooral echte betrokkenheid en invloed verwachten
inwoners die duurzaam willen investeren, krijgen weinig ondersteuning

Het plan bevat veel acties, maar mist een duidelijk kompas voor de komende jaren.

“Visie geeft richting, verklaart keuzes en maakt prioriteiten zichtbaar. Die ontbreekt vandaag.

Waarom wij dit plan niet hebben goedgekeurd?

Team 3560 wil een meerjarenplan dat niet alleen de komende zes jaar overbrugt, maar ook duidelijk maakt waar Lummen naartoe wil op langere termijn, richting 2040.

Het plan dat voorligt bevat zeker positieve elementen, maar mist voor ons een duidelijk en samenhangend langetermijnkader om de uitdagingen rond ouderen, wonen, mobiliteit, duurzaamheid en leefbaarheid echt aan te pakken.

Daarom hebben wij dit meerjarenplan niet goedgekeurd.